Servikal Omurga
 

Servikal Omurga

Servikal omurgalar yedi adet servikal omurgadan oluşur (C1-C7) omurgalar arasında C1-2 arası hariç bütün omurgalar arasında disk bulunmakbtadır. Bu sayede omurga serbest hareket yapar boynun maruz kaldığı şoklarıda absorbe eder.
Her omurganın korpus kısmına ilave edilen ark şeklindeki kemiğin ortasındaki açıklık spinal kanalı yapar içinden de omurilik geçer. Omur ilik üç adet meninks denilen zar (dura, araknoid, pia) ile sarılmış olarak beyin omurilik sıvısının içinde yüzer.
Her omurga seviyesinde sağlı sollu bulunan foramen denilen deliklerden spinal sinirler çıkarlar. Bu sinirler vücudun sorumlu bölgesine gider ve orada ne tür fonksiyonu varsa onu yerine getirir ( kas hareketi, cilt duyusu, organ fonksiyonu gibi) bu hassas omur ilik ve sinirler buyunda sağlam kemik ligament ve kaslar tarafından çevrilerek korunaklı hale getirilir.

Boyun Fıtığı

Burada şikayetler boyun ve kol ağrısı ve beraberinde kolda uyuşma ve karıncalanma olarak kendini gösterir, bazen de kol ve elde güçsüzlük olabilir.
Boyun ağrısı; disk dejenerasyonu, spinal kanalda daralma, artrit ve nadir olgularda kanser ve menenjit gibi hastalıklarda da olabilir. Tanı konulması öncelikle pratisyen hekimler ve genellikle beyin cerrahı gibi uzmanlık branşları tarafından konulur.
Eğer boyun ağrınız ilie beraber aşağdaki şikayeteriniz varsa bir beyin cerrahına görünmelisiniz:
-bir tavma sonrasında olmuş ise
-boyun ağrısı ile beraber ateş ve baş ağrısı varsa
- boynunuzdaki kas katı olma hali cenenizi gögsünüze deydirmenizi engelliyorsa
-ağrı bir kolunuza yayılıyorsa
-kol ve elde uyuşma ve kuvvetsizlik varsa
-boyundaki şikayetlere ilaveten bacak kuvvetsizliği yürümede koordinasyonsuzluk varsa
-ağrınız ağrı kesici tedaviye rağmen devam ediyorsa
- bir hafta geçmesine rağmen ağrıda geçme olmuyorsa
Yaş, kötü postür veya artrit gibi hastalıklaraı olanlarda boyun omurlarında ve eklemlerinde dejenerasyona yol açar, bu da boyun fıtığı ve boyun kireçlenmesine sebep olur. Travmalar  da boyun fıtığına neden olur. Hem boyun fıtığı hemde kireçlenme boyunda darlığa neden olmaktadır.
Omur iliğe bası yapması nedeniyle boyun fıtıkları bazen kötü sonuçlara neden olabilir ve boyundan aşağıya kol ve bacaklar ve bazı organların fonksiyonunun bozulmasına neden olur.

Boyunda spinal kanal daralması (servikal stenoz)

Spinal kanalın daralmasının en sık sebebi yaşın ilerlemesidir. Disk denilen yastık yaş ile beraber suyunu kaybeder ve her iki vertebra korpusu arasındaki disk mesafesi azalır ve diskin şok absorbe etme yeteneği kaybolur. Aynı zamanda boyundaki bükülme kabiliyeti azalır ligementlerde kalınlaşma olur. Bu değişiklikler spinal kanalda daralmaya neden olur. Buna ilaveten dejeneratif değişiklikler kireçlenmenin artmasina ve oluşan çıkıntılarında sinir köküne basmasına neden olur. Hafif stenozlar konservatif tedavi ile tedavi edilebilir. İleri stenozlar beyin cerrahhı tarafında görülmelidir

Şikayetler

-boyun veya kol ağrısı
-her iki elde hissizlik ve kuvvetsizlik
-dengesiz ve küçük adımlarla yürüme
-bacaklarda kramp
-koordinasyonun bozulması

Teşhis

Teşhis beyin cerrahı tarafından hikaye, muayene ve tetkik bulguları sonucunda yapılır.

Bilgisayarlı tomografi: Kanalın capının ölçulmesinde ve kemik yapının gösterilmesinde önemli yer tutar

Elektromyelografi (EMG): periferik sinir ve kastaki elektrik uyarısı ölçülerek değerlendirilir. Sinirdeki hasarlanmayı göstermesi açısından önmelidir.

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI): Üç boyutlu olarak yapıların gösterilmesinde önemli rol oynamaktadır, MRI ile omurilik, sinir kökleri ligamentler ve diski görmek kolaydır.

Myelografi: eskiden kullanılan faydalı yontem olup MRI ın uygulanamadıgı vakalarda kullanılabilir.

Düz Röntgen Grafi: kemik yapının ve aksın yapısını göstermesi açısından önemlidir.

Tedavi

Cerrahi dışı tedavi özellikle travma sonrasında olmayan boyun ağrılarnda ilk uygulanılacak olanyöntemdir. Örneğin boyun fıtıüı olan hastaların birçoğu konservatif tedavi sonrasında iyileşip cerrahiye gerek duymamaktadır. Konservatif tedaviden kasıt; yatak istirahati, ağrı kesici ilaç kullanılması, hareketin kısıtlanması ve fizik tedavisidir. Geçici ağrı kesilmesi için de lokal kortikosteroidler yapılabilir.

Cerrahi

Aşağıdakiler varsa hasta cerrahi için aaydır;
-konservatif tedaviden fayda sağlamamışsa
-hastadaki nörolojik defisitin giderek artması
-hastanın yürümesinde ve dengesinde problem başladı ise
-boyun dışındaki diğer yönlerden hasta sağlıklı ise
değişik cerrahi yöntemler uygulanabilir, secenekler hastanın durumuna göre değerlendirilmelidir. Az oranda hastaya ameliyat öncesinde tespit edilen instabilite varsa spinal füzyon yapılabilir. Spinel füzyondan kasıt 2 yada daha fazla omurgayı birbirine kaynatmaktır. Füzyonu yapabilmek için plak ve vida denilen materyaller kullanılır. Bu prosedürle hastanın kronik ağrılarına son verilebilir.

Anterior servikal diskektomi
Bu ameliyat ile boyun fıtığının sinir köklerine ve omuriliğe olan basısı kaldırılmış olur. Kesi boynun ön tarafına 3 cm uzunluğunda boyun kıvrımlarına paralel olarak yapılır. Birkaç seviyeye müdahale edilecekse ciltteki kesi uzatılabilir. Kesiden sonra boyun kasları ve nefes ve yemek borusu arasından girilerek serviökal omurga korpusunun önüne ulaşılır diskektomi omuriliğin zarına kadar mikroskop altında yapılır ve boşalan mesafeye cage denilen üst ve alt omurganın arasındaki mesafenin kapanmayacagı kadar materyal konulur bu sayede iki omur birbirine birleşmiş olur.

Anterior Servikal Korpektomi
Bu ameliyat anterior servikal diskektomi ile beraber yapılır. Korpektomi birkaç seviyede diski olan ve korpusun kireçlenme ile beraber omuriliği sıkıştırdığı durumlarda yapılır. Bu ameliyatta beyin cerrahı omurilik üzerindeki basıyı kaldıracak şekilde korpusu omurilik genişliğinde uzaklaştırır. Bir veya birden fazla omurga korpusu çıkarılabilir bununla beraber komşu disklerde çıkarılmaktadır. İnsizyon genellikle daha büyüktür. Çıkarılan kemik parçaları toplanıp kafes içine doldurulduktan sonra korpektomi yapılan bögeye yerleştirilip üzerine plak ve vida konulup kafesin çıkması engellenmiş olur. İyileşme süresi servikal diskektomiden daha uzundur.

Posterior Mikrodiskektomi
Bu prosedür ensedeorta yada kenara yapılan dik kesi ile gerçekleştirilir. Bu ameliyat omuriliğin dışında kenarda olan yumuşak disklerde yada foraminal kireçlenmelerde tercih edilir. Önce faset eklemin medial kenarı traşlanılarak çıkarılıp alttaki sinir kökü ortaya konulur. Sinir kökü yukarı yada aşağı çekilerek disk ortaya konulur ve çıkarılır.
Bu yöntemin potansiyel faydası füzyon olmaması ve iyileşmenin daha kısa sürede olmasıdır. Dezavantajları ise cok küçük bir alandan çalısılmaktadır diskin tamamı çıkarılmadığı için aynı mesafeden disk hernisi olabilir.

Posterior Servikal Laminektomi
Bu işlem için hastanın ensesinin ortasına yapılan dik kesi kullanılır burada diskektomi yapmaktan ziyade sadece kanalı genişletme kullanır.

Posterior Servikal Laminoplasti
Son dönemlerde sadece laminektomi yapmanın stabilite üzerine kötü etki yapması nedeni ile servikal laminoplasti  yöntemi ile ikiden fazla lamina kaldırılarak kanalın genişlemesi sağlandıktan sonra plak vida ile tutturma sağlanmaktadır.

Riskler ve sonuçlar

Yan etkiler oldukça az olmasına rağmen genel riskler aşağıda özetlenmiştir

  1. enfeksiyon
  2. anormal kanama
  3. anesteziye ters etki
  4. kronik boyun ve kol ağrısı
  5. hastanın şikayetlerinin yeterli azalmaması
  6. sinir ve sinir köklerinin hasarlanması
  7. omuriliğin yaralanması (yayınlarda 10000 ameliyattan birinde olabilir)
  8. yemek borusunun,şah damarının ve ses tellerinin hasarlanması
  9. füzyonun olmaması ve iyileşmemesi
  10. enstrümanların kırılması yada bozulması
  11. devamlı yutma ve konuşma bozukluğu
  12. beyin omurilik sıvısının sızması

kar zarar ilişkisi kullanılarak hastaya cerrahi önerilmelidir.


Cerrahi sonrası

Doktorunuz size ameliyat ve sonrası için detaylı bilgi verecek ve size recete verecektir. Doktorunuz size nezaman normal aktiviteye geçebileceğinizi söyleyecektir. Çünkü her hastayı ayrı ayrı değerlendirmek gerektirmektedir. Bazı hastalar cerrahi sonrasında fizik tedaviden faydalanırlar. Normal hayata döndüğünüzde biraz rahatsızlık olabilir ağrı başlarsa işdeki tempoyu düşürmenizde fayda var.

 

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgi vermek amacı ile hazırlanmış olup bir doktordan alınan bilgilerin yerine kullanılamaz.

© Buradaki bilgilerin herhangi bölümü veya tamamı Prof. Dr Ersin Erdoğan’ın müsaadesi olmadan kullanılamaz veya çoğaltılamaz

Her Hakkı Saklıdır © 2013 beyincerrahisi.org
Web Tasarim: AdaNET