BEYİN APSESİ NEDİR?

Bir enfeksiyon olup çıban veya apse gibi bir enfeksiyonun beyinde olması halidir. Beyin yumuşak olduğu için diğer enfeksiyonlardan farklı olarak büyür ve burada antibiyotiklerin nüfuz etmesi zor olduğundan tedavi edilmesi de zordur.

NASIL OLUR?

Normalde damar içinde bulunan bakteri (mikrop) vücudun kendi savunmaları ile temizlenir. Eğer temizlenemezse bu bakteri damar duvarında iltihap yapar oda daha sonra beyi içine yayılır.

BAKTERİ NEREDEN KAYNAKLANIR?

Sık olarak geldiği yerler:
Aşağıdaki enfeksiyonlardan kana geçer:
            İdrar yolları iltihabı
            Diş iltihabı
            Akciğer iltihabı
            Kemik iltihabı
Direk olarak yayılıp geçebilir:
            Sinüzit
            İltihaplı kafa kemiği kırığı  veya travması
Cerrahi

Beyin apsesi kimlerde olabilir?
Hasta ve zayıf kişilerde olma olasılığı daha yüksektir. Eğer bağışıklık sistemini düşürecek ilaçlar alıyorsa. Kronik akciğer hastalığı varsa.

APSE NE TÜR PROBLEMLERE NEDEN OLUR?
 
Geç dönemlerine kadar başağrısı yapmayabilir. İlk şikâyetler etraf beyin dokusuna kitle etkisi ve ödem nedeni ile bası yapmasıdır. Buradaki iltihap beyin dokusunu eritir. Hasta bu esneda başka bir enfeksiyon nedeniyle hastanede yatıyor olabilir (ki bu iltihap beyin apsesine neden olmuştur.) ve hastada ateş gibi enfeksiyon bulguları olabilir.

En sık rastlanılan şikayet:
Epilepsi (nöbet)        Beyindeki apse reaksiyona neden olup hastanın bayılmasına sebep olabilir.

İnme şikayetleri       Apsenin etraf beyin dokusuna yapmış olduğu bası nedeniyle benin o kısmının normal çalışmasında sıkıntı olabilir. Eğer apse beyinde önemli bölgelere bası yaparsa (Konuşma merkezi, hareket merkezi gibi) inme benzeri şikayetlere neden olur. Apsenin yanında çevredeki ödem de bu bulgulara neden olabilir.

Başağrısı                   Genellikle apsenin son dönemlerinde beyin basısı ve ödemin artması halinde olabilir. Eğer çok büyürse  hastada kusma ve uyku haline neden olur.

Beyinde neler olur?

1. Başlangıçta düşük dereceli iltihap olur. Buda beyinde az miktarda kızarmaya neden olur. Buna serebrit denilir (serebrit=beynin iltihabı)
2. Beyni tutan bu iltihap beynin yumuşamasına neden olur
3. Yumuşama etraftaki iltihabi reaksiyonun daha kötüleşmesine neden olur
4. vücudun savunma mekanizmaları devreye girerek iltihabı çevrelemekiçin etrafına kapsül şeklinde duvar örerler.

TANI NASIL KONULUR?

Doktorunuz tanıdan şüphelendiğinde tanıyı doğrulamak için bazı testler isteyecektir.
KAN TESTLERİ
Bu testlerde kandaki enfeksiyonu ortaya koymak için kan kültürü yapılabilir ve kanda bazı hücrelerin artması mikroskop ile bakıldığında bize enfeksiyonu düşündürebilir.
BEYİN TOMOGRAFİSİ
Sıradaki testtir. X ışını kullanarak beyinin görüntüsünü ortaya koyan bir sistemdir ödem CT de siyah olarak görülür özellikle apsede şüpheleniliyorsa kontrast madde (boya) damardan yapılarak eğer apsenin duvarı varsa parlak bir hale şeklinde görülür.
MRI
Eğer CT de tanı şüpheli ise yapılabilir.CT deki görüntülere benzer fakat burada X ışını kullanılmaz onun yerine manyetik alan kullanılır.
LOMBER PONKSİYON
Belden girilerek beyin omurilik sıvısı alınma işlemidir. Bu özellikle yaygın enfeksiyon varsa (menenjit gibi) anlamlı olabilir. Özellikle büyük kafa içi basıncını artıran apse varsa kesinlikle yapılmamalıdır.
APSENİN VAKUM İLE ÇEKİLMESİ
Bu işlem en iyi tanı yoludur açık ameliyat ile yapılabildiği gibi iğne biyopsisi ile de yapılabilir (stereotaksik biyopsi)

NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Aşağıdaki bulgulara bağlıdır
                        Şikâyetlerin ne kadar kötü olduğuna
                        Enfeksiyonun süresine
                        Apsenin büyüklüğüne
                        Apsenin yerine
Şikâyetlerin ne kadar kötü olduğuna
Eğer hastanın şikayetleri çok aşırı ise ve apse küçük ise hemen iğne biyopsisi ile kültür için örnek alınır ve antibiyotik tedavisine başlanır. Eğer enfeksiyon hayatı tehdit eden bir şekilde ise süratle açılıp apse boşaltılıp hasta tedavi edilir.

Enfeksiyonun süresine
Erken dönemdeki enfeksiyonlar genellikle antibiyotiğe duyarlıdır. Eğer geç dönemde ise ve kalın kapsül formasyonu oluşmuşsa o zaman ameliyat yapılmalı (kraniotomi ve apsenin çıkarılması)

Apsenin yeri
Eğer apse beynin fonksiyon olarak sıkıntı yaratmayacak bir yerinde ise süratle cerrahi yapmak hastanın kür olması için önemlidir.
CERRAHİ HERZAMAN GEREKLİMİDİR?

Genel kurak olarak enfeksiyon yapan sebep ortaya konulmamışsa iğne ile aspire edilip kültür alınması uygun olacaktır. Biz genellikle ondan sonra 6 hafta süre ile antibiyotik tedavisi uygularız. Daha sonra vücutta kalan bir enfeksiyon olup olmadığını sedimantasyon ve CRP testleri ile kontrol ederiz. Aynı zamanda CT ile beyindeki apsenin durumunu kontrol ederiz. Bazı hallerde tam tedavi yapabilmek için birden fazla iğne aspirasyonu yaprız. Birden fazla absesiolanlarda birinden biyopsi yapmak tanı ve kültür için yeterlidir.

BEYİN APSESİ OLAN HASTALARIN SONRADAN ETKİLERİ VAR MIDIR?

Herhangi bir etki olamayabilir fakat bu apsenin lokalizasyonuna ve şiddetine bağlıdır. Hasta tedavisi esnasında inme benzeri bulgular gösterdi ise bunlar toparlamayabilir. Genellikle bu bulgular tedavi esnasında ve sonrasında toparlarlar. En büyük problem genellikle epilepsidir. Enfeksiyon tedavi edilse bile apse yerinde oluşan nedbe dokusu epilepsi nedeni olabilir. Bu genellikle ilaçla tedavi edilebilir.
Bazen enfeksiyon tamamen geçse bile tekrarlayabilir bu nedenle hastanın planlanan kontrollere gelmesi gerekir.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgi vermek amacı ile hazırlanmış olup bir doktordan alınan bilgilerin yerine kullanılamaz.

© Buradaki bilgilerin herhangi bölümü veya tamamı Dr Ersin Erdoğan’ın müsaadesi olmadan kullanılamaz veya çoğaltılamaz