BEL FITIĞI (LOMBER DİSK HERNİSİ)

LOMBER SPİNAL OMURGA

Lomber omurgalar (beldeki olan kemikler ve diskler) omurga ve disklerden yapılmıştır. Omurgalar birleşerek blok halde omurga iskeletini yaparken diskler ise omurgalar arasındaki yastıkları yaparlar. Omurga kemiğine tek olarak bakıldığında halka şeklinde olduğunu görürüz bu halkanın arka kısmını lamina ve pedikül denilen kemik kısımları yapmaktadır. Omurga halkaları üst üste konulduğunda ortalarındaki boşluk birleşerek tüp şeklinde bir kanal yapar. Bu kanal bacağa giden sinirleri içermektedir. Her sinir gideceği yere geldiğinde foramen adı verilen delikten çıkarlar.

DİSK

İki bölümümden yapılır. Dıştaki yapı (anulus fibrozus) ve içteki yapı (nükleus pulpozus). Dıştaki kapsül yapısı katlı liflerden yapılmıştır ve içteki yumuşak jel kıvamdaki yapıyı tutar. Bir omurganın diğeri üzerinde kolay hareket etmesini sağlamaktadır. İçerdeki yumuşak disk yapısı diş macunu kıvamına benzemektedir (biraz daha katı)

NELER BEL FITIĞINA NEDEN OLMAKTADIR

Diskler genellikle yaşla beraber dejenere olamaya başlarlar. Kapsülde küçük bir yırtık başlar. Yırtık diskin aşırı basması ile de oluşabilir. Diskin aşırı yüklenmesi için ağır bir şeyler yapmak şart değildir yatakta yatarken dönme hareketi esnasında da olabilir. Bu disk çıkıntısı da sinire basarak bacağa yayılan ağrıya neden olabilir.

BU DURUM HASTAYI NASIL ETKİLER?

Hastaların çoğu ağırlık kaldırdıktan sonra bel ağrılarının başladığını ifade etmektedir birkaç gün veya hafta sonra hastaların ağrıları bacaklarına yayılmaktadır. Bazen iki ağrı da beraber olabilir. Bazı hastalarda ise sadece bacak ağrısı vardır.

En sık rastlanılan şikayetler

Bel ağrısı
Bu genellikle spesifik değildir bacak da ağrıyorsa o tarafta daha fazladır ve bel fıtığının tek bulgusu olabilir. Fıtığın çıktığı disk kapsülüne bağlı olabilir.

Siyatik (bacak ağrısı)
Burada kalçanın arkasından bacağa devam eden sinirin (siyatik sinir) bel omurlarındaki sinir köklerinin bası altında kalmasıyla olur. Ağrı kalçadan topuğa kadar yayılabilir. Bel fıtığının tek bulgusu olabilir. Fıtığın çıktığı disk kapsülüne bağlı olabilir.

Uyuşukluk ve güçsüzlük
Her zaman olmaz bu sinire olan basının fazla olduğunun ve sinirin hasarlandığının bir göstergesidir.

Karıncalanma
Bacağın genellikle alt kısmında ve ayakta olur.

Kramp
Bu genellikle etkilenen sinirin kontrol ettiği kaslarda meydana gelmektedir. Belde de olabilir ve spazm şeklindedir.

NASIL TANI KONULUR?

Doktor genellikle şikayet ve bulgularınıza göre tanı koyabilir.  Benzer şikayetler bacaklarda damar tıkanıklığı olduğunda da karşımıza çıkabilir. Bu şikayetleri olan hastalardan aşağıdaki testler yapılır.
 
DÜZ RÖNTGEN FİLMİ
Genellikle ilk yapılan filmdir. Bu omular arasındaki disk yüksekliğinde azalmayı gösterebilir. Bunun yanında osteofit denilen çıkıntılı kireçlenmeleri de gösterir, omurgaların düzleşmesinde artış da görülebilir.spoldilolistezis denilen omurgalarda kayma ortaya konulabilir.

TOMOGRAFİSİ (CT)
Genellikle ikinci yapılan testtir. Fıtık varsa burada görülebilir. Kanalın daralması da görülebilir. Diskin ne kadar çıktığı da görülür.

MRI
CT benzeri bir tetkiktir fakat bu CT gibi X ışını kullanmaz onun yerine manyetik alan kullanır ve yumuşak doku ve diskin görülebilirliği bu tetkikle kesinlikle daha iyidir.

Tetkikler tamamlandığında aile hekimi tarafından aşağıdaki uzmanlara sevk edilirsiniz:
            Beyin ve Sinir Cerrahı
            Nörolog
            Ortopedi Uzmanı
            Romatoloji Uzmanı

İYİLEŞME NE KADAR SÜRMEKTEDİR?

Şikayetler genellikle kendiliğinden çözülecektir. Genellikle olguların çoğunda 6 haftayı almaktadır. Bu sürenin ilk iki haftası oldukça kötüdür. İkinci 2 haftalık periyotta daha iyisinizdir ve 6. haftada normale dönersiniz. Genel kural olarak önce ağrınız iyileşir daha sonra güçsüzlüğünüz en son olarak da uyuşukluk şikayetiniz iyileşecektir. Daha önce de bel fıtığınız oldu ise iyileşme periyodu 3 ay kadar sürebilir. Ne kadar uzun süre bekleyebilirseniz iyileşme şansınız o kadar fazladır.

NE YAPMALISINIZ?

Yerel doktorunuza müracaat edin o sizin tedavinizi planlayacaktır. Öncelikle bir miktar işe gitmeden istirahat etmelisiniz. Hiç bir şey yapmamanız halinde şikayetlerinizin kötüleştiğini göreceksiniz. Uzun süre oturmak şikayetlerinizi artıracaktır. İyileşme periyodunda ağır şeyler taşımayınız. Bazı sportif faaliyetlerde şikayetlerinizi artıracaktır.

NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Tedavi şekli sizin ne kadar etkilendiğinize bağlıdır
Eğer sinir kökü ve omurilik basısı yoksa aşağıdaki tedaviler denenebilir.

Ağrı kesici ilaçlar                belirli aralıklarla devamlı olarak alınmalıdır. Hastadan hastaya cevapta değişiklik gösterir.
Anti-enflamatuar ilaçlar     eğer ülser, gastrit veya reflü hastalığınız varsa bu ilaçları kullanmamalısınız. Eğer sinir basısı varsa etkili olmayabilir.
Fizik tedavi                           bir çok şekli var bu nedenle bu konuyu fizyoterapist ile tartışmanız lazım
Epidural                                bazı hastalar epidural olarak steroid enjeksiyonu yapıldığında rahatlarlar

CERRAHİ TEDAVİ NE ZAMAN ÖNERİLİR?

Her şeyi denemenize rağmen iyileşemiyorsanız.
Kuvvetsizlik ve uyuşukluğunuz artma gösteriyorsa
Ağrıya dayanamıyorsanız
Şikayetleriniz kötüleşiyorsa
Bazen fıtığınız çıkıyor ve kanala bası yapıyorsa tüm sinirlere basarak fonksiyonlarınızı yapamamanıza neden olur. Bu şekilde uyuşukluk ve kuvvetsizlik çok ileri düzeyde olup idrar ve gaita kaçırma olayı başlayabilir (Cauda Equina sendromu). Bu olay bir acil durumdur ve hastaneye girmeniz gerekmektedir. Ve acil cerrahi ile toparlama şansınız vardır.

EĞER CERRAHİ GEREKİYORSA CERRAHİ SEÇENEKLER NELERDİR?

ÜÇ ÇEŞİT AMELİYAT TİPİVARDIR
Birçok faktöre bağlı olarak cerrah bunlardan birini seçer.

LOMBER MİKRODİSKEKTOMİ
Bu ameliyatta mikroskop yardımı fıtıklaşmış disk ve içerdeki disk çıkarılır.

LOMBER MİKROLAMİNEKTOMİ
Mikroskop ile laminanın bası yapan kısmı ve ligamentler çıkarılır

LOMBER FÜZYON
Bu işlem genellikle laminektomi ile beraber yapılır ve faset eklemlerinin bir kısmı da çıkarılır. Genellikle omurgada kaymanın da (spondilolistezis) olduğu durumlarda yapılır. Birkaç seviye diskin olduğu dejeneratif durumlarda yapılır. SADECE BEL FITIĞI OLAN GENÇ HASTALARDA YAPILMAMALIDIR.

Bazen fıtığınız çıkıyor ve kanala bası yapıyorsa tüm sinirlere basarak fonksiyonlarınızı yapamamanıza neden olur. Bu şekilde uyuşukluk ve kuvvetsizlik çok ileri düzeyde olup idrar ve gaita kaçırma olayı başlayabilir (Cauda Equina sendromu). Bu olay bir acil durumdur ve hastaneye girmeniz gerekmektedir. Ve acil cerrahi ile toparlama şansınız vardır.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgi vermek amacı ile hazırlanmış olup bir doktordan alınan bilgilerin yerine kullanılamaz.

© Buradaki bilgilerin herhangi bölümü veya tamamı Dr Ersin Erdoğan’ın müsaadesi olmadan kullanılamaz veya çoğaltılamaz